Ułazów (Pierożki) – krzyż przydrożny (2)

pierożki2

Miejsce: Ułazów – Pierożki (gmina Stary Dzików)

Jadąc drogą z Ułazowa do Nowego Dzikowa, mijamy po prawej stronie drewniany krzyż i jedziemy dalej aż w okolicę skraju lasu, który widać z oddali po lewej stronie, gdzie są śródleśne pola. Zatrzymujemy się na skraju lasu i idziemy kilkadziesiąt metrów dalej drogą, obserwując las po lewej stronie, tam znajdziemy ten krzyż.

Inskrypcja zniszczona

Zebrane informacje

Krzyż stoi w okolicy nieistniejącej wsi Pierożki. Zabudowania były oddalone od tego miejsca około 700 metrów. Był tutaj skraj pól i lasu, który oddzielał Pierożki od Nowego Dzikowa. Ma on ślady zniszczeń, został prowizorycznie sklejony. Wygląda też na przeniesiony, zapewne podczas przebudowy drogi.

Okres i funkcja społeczna

Inskrypcja była płytko wyryta i warunki przyrodniczo-atmosferyczne zniszczyły ją, pozostawiając nieczytelne szczątki liter. Na terenie gminy Stary Dzików znajdują się dwa podobne kamienne krzyże i jeden z nich ma datę 1912 rok, co pozwala na ustalenie pozostałych obiektów na podobny okres, gdy w kamieniarce bruśnieńskiej dominowała forma ludowa. Warto zwrócić uwagę na formę tego obiektu. Krzyże z płaskorzeźbami cherubów na ramionach krzyża są rzadko spotykane. Krzyż stał na skraju lasu i pól, co nadaje mu charakter ochronny, przed złem z lasu. Powinien też służyć mieszkańcom jako przystanek na modlitwy podczas święcenia pól

Ułazów (Pierożki) – krzyż przydrożny (1)

pierożki

Miejsce: Ułazów – Pierożki (gmina Stary Dzików)

Jadąc drogą z Ułazowa do Nowego Dzikowa, zatrzymujemy się na skrzyżowaniu, gdzie stoi duży drewniany krzyż. Skręcamy w lewo w las i po około 400 metrach trafimy na kamienny krzyż między drzewami, po lewej stronie drogi.

Język inskrypcji: Polski

Pamiątka na chwały Bożą

Wójciecka Marji Strychasz

Rok 1933

Zebrane informacje

Krzyż stoi na terenie nieistniejącej już wsi Pierożki, która przestała istnieć po wysiedleniu Ukraińców i przeniesienia rodzin Polskich w inne miejsca. Pierożki istniały już w 1779 roku, na co wskazuje Mapa Galicji Miega. Zaznaczone jest tam śródleśne gospodarstwo, w którym zapewne mieszkał gospodarz o nazwisku Pierożek. Z biegiem czasu las od Ułazowa w Stronę Nowego Dzikowa został wykarczowany i powstały duże kompleksy pól nazywane „Na Pierożkach”. Następnie zaczęła się powiększać wioska i do okresu II Wojny Światowej było tam już 21 gospodarstw w tym gajówka na wschodnim skraju. Przypuszczalnie między ostatnim gospodarstwem a gajówką, na rozwidleniu dróg postawiono krzyż.

Okres i funkcja społeczna

Dzięki dacie w inskrypcji – 1933 rok, możemy zaliczyć krzyż do formy nowoczesnej, która dominowała w okresie międzywojennym w kamieniarstwie bruśnieńskim. Na pewno krzyż służył miejscowej ludności jako miejsce modlitw i nabożeństw, a także jako symbol ochronny na końcu wsi, przy ścianie lasu przy rozgałęziających się drogach.

Kowalówka – Krzyż przydrożny (1)

kowalowka1

Miejsce: Kowalówka (gmina Cieszanów)

Krzyż stoi przy drodze Kowalówka – Płazów, 400 metrów od cerkwi, naprzeciw domu nr 13.

Język inskrypcji: Polski

Myc 1934

Zebrane informacje

Według relacji starszej pani mieszkającej naprzeciw krzyża, został on wystawiony przez osobę o nazwisku Myc, która wróciła z Ameryki i kupiła w Kowalówce dom od Żydówki, która była krawcową. Po drugiej stronie drogi stały też domy Żydów. Obecnie rodziny Myców w Kowalówce już nie ma. Pierwotnie krzyż stał na prywatnej posesji, ale mieszkańcy oddali część działki, by można było zrobić w wiosce chodnik. Kilkanaście lat temu w Kowalówce osoba niezrównoważona umysłowo rozbiła wszystkie krzyże. Dlatego też gospodarz przed którego posesją jest krzyż wylał z betonu nowy i został zamontowany na kamienny postument. Drewniany krzyżyk wprawiła gospodyni.

Okres i funkcja społeczna

Krzyżyk najprawdopodobniej został postawiony po I Wojnie, prawdopodobnie w 1934 roku. Mimo iż napisy na nim na to wskazują, po dokładniejszym przyjrzeniu się, można zobaczyć, że krzyż mógł być starszy i oryginalne napisy na nim zostały zdarte. Niedbały napis „Myc” i dwa nieokreślone znaki na pewno nie były wyryte przez kamieniarza, zostały wydłubany później, na wcześniej odbitej oryginalnej tablicy. Pierwotna funkcja krzyża trudna jest przez poprawienie jego napisów do odtworzenia.

Chotylub – Krzyż przydrożny (2)

krzyż chotylub2

Miejsce: Chotylub (gmina Cieszanów)

Krzyż stoi przy drodze na końcu wioski od strony Nowego Sioła.

Język inskrypcji: Polski – częściowo zniszczony

Za Staraniem Zwie…

Zebrane informacje

Krzyż stał przy drodze polnej, która oddzielała majątek lokalnego dziedzica od wsi. Ten polny trakt łączył się z drogą Chotylub – Nowe Sioło i w kącie tych dróg stał wcześniej krzyż, zapewne drewniany, zastąpiony kamiennym w momencie, gdy spróchniał. Fundatorem był zapewne jeden z pobliskich gospodarzy.

Okres i funkcja społeczna

Figura jest po dużym remoncie, jej środkowa część z tablicą wygląda jakby była ucięta i doklejona. Napisy są już tylko szczątkowe i nie można odczytać z nich daty, co utrudnia klasyfikację. Ponieważ krzyż jest na końcu wioski, można uznać, że udawały się w jego kierunku różnorodne procesje.

krzyż chotylub

Chotylub – Krzyż przydrożny (1)

Miejsce: Chotylub (gmina Cieszanów)

Krzyż stoi nieopodal cmentarza, po drugiej stronie drogi, tuż przed zabudowaniami wsi jadąc od strony Brusna Nowego.

Język inskrypcji: Ukraiński

Ten krzyż postawiono staraniem Dymitra Palucha

R. B. 1859

Zebrane informacje

Przed wojną była tutaj łąka, obok krzyża biegła droga z przysiółka Paluchy i dlatego napisy na krzyżu są na boku. Zapewne był wbity w niego żeliwny krzyż, ale mógł ulec zniszczeniu, teraz jest nowszy, odwrócony do obecnej drogi. Jak wskazuje informacja na krzyżu, ufundował go chłop o nazwisku Paluch. Niedaleko w lesie był przysiółek Chotylubia nazywający się Paluchy, który powinien wywodzić się od nazwiska gospodarza, który tam mieszkał.

Okres i funkcja społeczna

Na ziemi lubaczowskiej sporadycznie znaleźć można krzyże żeliwne, które są wetknięte w różnorodne postumenty kamienne. Należy domniemać, że kamienne postumenty są dziełem kamieniarzy bruśnieńskich, natomiast krzyże żeliwne musiały być zakupywane oddzielnie na targach. Posiada on formę ludową, był krzyżem wyznaczającym koniec lub początek wioski.

huta złomy 1

Huta Złomy – Krzyż przydrożny (1)

Miejsce – Huta Złomy (gmina Narol)

Krzyż stoi przy drodze, na początku wsi Huta Złomy od strony Łówczy. Nieopodal było duże gospodarstwo Mazurkiewiczów i Czerwonków. Przy drodze na początku wsi rodzina Mazurkiewiczów razem z Sebastianem Czerwonką, wystawiła ten krzyż.

Język inskrypcji: Polski

N. P. Bogu czensć chwała
Fundatory
Kazimirz Mazurkiewicz, Sobestyan Czerwonka
Jan Mazurkiewicz i Michał Mazurkiewicz
dnia 12 lipca RO 1884

Zebrane informacje

Pierwotnie na postumencie z inskrypcjami był inny krzyżyk. Był większy, miał na ramionach ozdobne płaskorzeźby kwiatków. Najprawdopodobniej podczas wojny został zniszczony i potem dosztukowano nowy krzyżyk. Kolumna z napisami, po bokach na dolnej kondygnacji, ma ozdoby w formie czterech rombów.

Dawno temu, gdy nie było asfaltowej drogi, a była kamienna, odprawiano przy krzyżu majówki. Rosła przy nim bardzo stara brzoza, przy której zawsze siadały dzieci. Jeszcze ostatnie majówki przy tym krzyżu prowadziła wnuczka jednego z fundatorów mieszkająca nieopodal. Prawdopodobnie krzyż został postawiony w kącie, przy rozgałęziającej się drodze do jednego z gospodarstw, które kiedyś usytuowane było w głębi pól.

Okres i funkcja społeczna

Data na krzyżu: „dnia 12 lipca RO 1884” wskazuje na powstanie obiektu w okresie rozwoju ludowych form w kamieniarce bruśnieńskiej, czyli od czasów zniesienia pańszczyzny w 1848 roku do I Wojny.

W Hucie Złomy nie było kościoła, najbliższy znajdował się w Płazowie, dlatego mieszkańcy tej części wioski postanowili ufundować sobie krzyż, który miał im służyć do celów religijnych, takich jak odprawianie majówek.