Brusno Stare 3

Miejsce: krzyż umiejscowiony jest w Bruśnie Starym, gdzie kiedyś były zabudowania wiejskie. Najlepiej go odnaleźć, idąc drogą z Polanki Horynieckiej w stronę stadniny koni. Tam, gdy znajdziemy krzyż przy drodze (nr 9) możemy przejść przez pole słabo zarysowaną droga przy miedzy w las wioski Brusno Stare. Kierując się kilkustopniowym odchyleniem na zachód, wejdziemy w las wymieszany z sadem, gdzie tuż przy skarpie wąwozu, ten krzyż czeka na odwiedziny.

Lokalizacja: 50.25241, 23.36089

Opis:

Niestety nie ma żadnych napisów. Jedynym elementem, który może zwrócić naszą uwagę, jest wyryty dość niezwykły symbol. Jest to krzyż z trzema ramionami, na dodatek każde z tych ramion, jest też przecięte.

Taki symbol jest znany jako krzyż papieski. Niestety rycie krzyża papieskiego przez kamieniarza wydaje się bezsensowne, stąd szukając innych trójramiennych krzyży, znajdujemy ślad w postaci karawaki, czyli krzyża, chroniącego przed morowym powietrzem. Zdjęcie nie odzwierciedla dokładnie rzeczywistości. Krzyż ten ma trzy ramiona, największe jest najniżej, wyżej krótsze i na samej górze, prawie zamazana jest najmniejsza belka.

Sam krzyż ma bardzo dziwną budowę. Po pierwsze, jest zbudowany z innego rodzaju kamienia niż większość starych krzyży. Ma asymetryczne ramiona i w ogóle nie wpisuje się w tradycję kamieniarki bruśnieńskiej. Najstarsze krzyże bruśnieńskie, miały specyficzną podstawę z kamienia w którą były wtykane. Następnie pojawiały się krzyże ze schodkowymi podstawami. Ten jest dość niezwykły, bo nie ma podstawy, tylko jest dosłownie wbity w ziemię.

Intencją jego wystawienia, wydaje się być ochrona przed morowym powietrzem. Karawaki przywędrowały do Polski, już w połowie XVI wieku i powoli się rozprzestrzeniały. Ale w tym przypadku, należy uznać głównie wpływy prawosławne, bowiem to miejscowy duchowny był odpowiedzialny za wyszukiwanie sposobów na morowe powietrze. Stare rytuały i sposoby na panujące zarazy są niezwykle barwnymi opowieściami. Była to walka, z bliżej nieokreśloną zarazą, która przybywała do wiosek drogami, stąd przy wlotach do wiosek najczęściej stawiano takie krzyże.

Prace przy powtórnym postawieniu krzyża, który się przewrócił pozwoliły na zbadanie ziemi pod krzyżem. Nie miała ona śladów przebarwień, co znaczy że nie jest to krzyż mogilny. Dlatego też należy uznać go za najstarszy kamienny krzyż bruśnieński i przez to najcenniejszy historycznie.