Znajdziecie tu opisy wszystkich bruśnieńskich kamiennych krzyży przydrożnych, historię kamieniarki bruśnieńskiej i aktualne informacje związane z nimi.
Miejsce: Figura stoi przed Wólką Horyniecką po lewej stronie drogi jadąc z Horyńca.
Lokalizacja: 50.17647, 23.33478
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Figura miała pierwotnie inny krzyżyk, który uległ zniszczeniu, jak element postumentu, ale został zalepiony betonem i dosztukowano betonowy krzyżyk. Wyraźnie widać, że figura stoi na odseparowanym dużym kopcu.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: figura stoi przy drodze, pod starymi dębami około 100 metrów przed ostrym zakrętem na końcu wioski, gdzie droga prowadzi na przysiółek Duchnicze.
Znajdziesz obiekt klikając na współrzędne:
50.19971, 23.30721
Opis:
Figura nie posiada inskrypcji. Krzyżyk wieńczący uległ uszkodzeniu, bowiem całość była przechylona. Po przewróceniu się, został naprostowany, a krzyżyk naprawiony.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: figura stoi na przysiółku Krzywego: Duchnicze, wysuniętym na zachód, nieopodal Dąbrowy.
Lokalizacja: 50.19419, 23.29942
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Tablica inskrypcyjna jest zamalowana ale przebijają się litery, z których można odczytać występująca na większości kamiennych figur formułę modlitewną. Na podstawie wyrzeźbiona jest data. Niestety krzyżyk wieńczący uległ zniszczeniu i jego kawałki leżą obok.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: figura stoi w okolicy nieistniejącej wioski Dahany nieopodal Werchraty. Administracyjnie w tę okolicę podchodzi jeszcze granica Brusna Starego. W tej okolicy było skrzyżowanie dróg i wlot do Dahanów. Najprościej trafić do figury wjeżdżając w drogę leśną z drogi Werchrata – Wola Wielka i 750 metrów dalej na skrzyżowaniu stoi interesujący nas obiekt.
Lokalizacja: 50.27732, 23.41934
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Krzyżyk wieńczący jest rozbity. Obok leży kawałek kamienny z elementem stopy, być może w okolicy stała jakaś figura i została rozbita.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: była wioska Zające, na Górze Brusno, kojarzona jest najczęściej z jedną figurą z św. Mikołajem. Ale nieopodal około 160 metrów dalej w stronę pól, wśród niemal beskidzkich krajobrazów, stoi druga figura.
Lokalizacja: 50.24823, 23.41661
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Ponieważ napisy są nieczytelne, zrekonstruowanie słów: „Pamiątka wojny 1915 r Postawiła”, i imię „Anastazja”, było możliwe, ale dwóch pozostałych wyrazów już nie i są interpretacją możliwości z ewentualnymi literówkami. Zapewne, miała figura związek z przetrwaniem wojny i działań wojennych w okolicy, albo mogła też szaleć zaraza, i po jej przetrwaniu ufundowano krzyż. Budową jest praktycznie identyczna, jak figura w Gorajcu, na skrzyżowaniu w stronę kapliczki na łąkach. Ma te same specyficzne zakończenia środka figury. Jest ona też z tego samego roku i gorajecka miała mieć związek z ustaniem zarazy we wsi.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: Zające, to nieistniejący przysiółek wiejski, usytuowany nieopodal Lasowej. Dość trudno tam trafić, niezorientowanym w terenie. Gdy będziemy jechać, garbem Góry Brusno, miniemy skrzyżowanie: Chmiele – Niwki, po stronie południowej drogi, około kilometra dalej, będziemy mieć pola, byłej wioski Zające. Należy znaleźć, wlotową drogę w las i po przejechaniu kilkuset metrów, powinniśmy się pojawić, na rozległych polach. Tam, na skraju lasu, tuż przy polnej drodze, stoi ta figura.
Lokalizacja: 50.2497, 23.41653
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Prawie taka sama figura, z tą samą datą, stoi w Dziewięcierzu, nieopodal wlotu drogi na Moczary. Czytać tego typu figury należy od dołu. Na najniższym poziomie, umieszczona jest modlitwa, albo osoba, która tylko sobie znane intencje, chce powierzyć czczonemu przez siebie orędownikowi, który wyjedna u Boga, spełnienie próśb. Tutaj mamy; św. Mikołaja, który uważany jest za cudotwórcę. Ten niezwykle popularny święty, był czczony przez grekokatolików, a jego ikony, zdobiły cerkiewne ikonostasy. Ten środowy element, w figurze, jest też czymś pośrednim, co jest na niej usytuowane, czyli krzyż z Bogiem.
Zamiast skrótów i tytułu, na ramionach krzyża, mamy sześcioramienne, wypukłe, gwiazdki, które zapewne wyewoluowały, z wklęsłych rozet. Ta część, jest w figurze zawsze najciekawsza, bo przedstawia boską część. Niewielu na to zwraca uwagę. Każdy sakralny obiekt, ma swój porządek. Nie ma obiektów, gdzie osoba boska, jest ustawiona na dole.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: Krzyż stoi przy drodze na nieistniejącym przysiółku Chmiele, w okolicy, gdzie była kiedyś duża wiata, która w czasach PRLu była używana przez PGR do przechowywania siana.
Lokalizacja: 50.25246, 23.39378
Opis:
To klasyczny przykład żeliwnego (lub staliwo) krzyża w kamiennym postumencie. Metalowy krzyż był zniszczony, ale obecnie jest już odnowiony. Przed wojną było tutaj skrzyżowanie dróg, gdzie jedna z nich biegła ku przysiółkowi Lasowe.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: kolejne pola poprzedzielane paskami lasów, zaczynając od Góry Brusno, można nazwać od wiosek, które kiedyś tutaj istniały. Najbliżej Góry Brusno są Chmiele, za nimi na północ, oddzielone wąwozem i małym laskiem są pola Szałasów. Jadąc drogą skrajem pól, musimy udać się na drugi koniec, gdzie ogranicza nas też wąwóz. Tym skrajem trzeba iść, aż na kumulację terenu i z niej w dole zobaczymy ten krzyż na środku pola.
Lokalizacja: 50.2699, 23.40154
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Na krzyżu są też napisy które trudno odczytać, bowiem są niewyraźnie wyryte, jest to prawdopodobna rekonstrukcja:
Pod datą ciąg liter: 47 Hryno …
na jednym z boków: 80 Jurko Hiruń
na drugim boku: 50 Fydorij Szibczyk
Z powodu podobieństwa formy, okresu, oraz symbolu czaszki i piszczeli pod Chrystusem, zaliczyć go można do grupy mogącej mieć związek z wystąpieniem we wsi zarazy, która występowała w tym okresie w regionie. Dodatkowe napisy mogą być imionami i nazwiskami fundatorów krzyża, ale raczej, jak mówi pierwsza część, to wioska Sałasy fundowała krzyż. Można przypuszczać, że są to trzy osoby, które zmarły na zarazę we wsi w wymienionym wieku.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: krzyż znaleźć można tuż przy wlocie drogi z pól Chmieli w kierunku stadniny koni, po prawej stronie.
Lokalizacja: 50.25988, 23.38509
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Krzyż jest bardzo stary. Z tego okresu, najczęściej spotkać można krzyże gromadzkie. Ten jest wystawiony przez osobę prywatną. Danyło Iliaszewycz miał być kamieniarzem z Chmieli, mógł sobie pozwolić na tak duży krzyż i dość ciekawie ozdoby. Na ramionach krzyża mamy klasyczne skróty: Tytuł na górnej belce i Imię Jezus Chrystus na bocznych. Ciekawą ozdobą, jest zygzak pod datą. Innym elementem ozdobnym, jest ząbkowanie na nieznacznym zgrubieniu trzonu krzyża.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: figura usytuowana jest przy drodze, na małej kumulacji terenu, między wzgórzem Hrebcianka, a stadniną koni „Polanka”.
Lokalizacja: 50.25453, 23.35716
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Pod figurą widać elementy innego krzyża, być może jest to oryginalny, a ten który jest wetknięty w postument, to dosztukowanie. Z elementów ozdobnych, mamy tylko symbol prawosławnego krzyża z ozdobą dwóch gałązek poniżej. Krzyż ten wśród miejscowych kojarzony jest z miejscem, gdzie straszyło. Kiedyś było tutaj skrzyżowanie. Jedna z dróg z Brusna Starego, wychodziła dokładnie w to miejsce.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: krzyż stoi przy drodze w stronę stadniny koni, przed wlotem na cmentarz Brusna Starego.
Lokalizacja: 50.24945, 23.34788
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Dodatkowe elementy ozdobne i symboliczne tego krzyża to klasyczny Tytuł, na górnej belce i imiona: Jezus Chrystus na ramionach. W Starym Bruśnie miał znajdywać się krzyż pańszczyźniany, ale uległ zniszczeniu, dlatego do rocznicowych procesji z okazji zniesienia pańszczyzny używano tego.
TUTAJ album ze zdjęciami
Miejsce: w okolicy cmentarza w Bruśnie Starym, obok miejsca, gdzie jest rumowisko po murowanej cerkwi stoi Figura Misyjna.
Lokalizacja: 50.24826, 23.35148
Inskrypcja: język ukraiński
Opis:
Na ziemi lubaczowskiej można znaleźć kilka identycznych figur zwieńczonych krzyżem z wieńcem, zazwyczaj przy cerkwi. Upamiętniały one pierwsze misje święte na tym terenie.
Jednakże figura ta nie jest akurat ciekawa tylko ze względu na pamiątkę misji, ale ze względu na drugą część inskrypcji. Dzięki temu możemy się dowiedzieć, że stara drewniana cerkiew bruśnieńska stała tuż obok, tej nowo wybudowanej murowanej. Zapewne data 1906 oznacza czas rozebrania starej i oddania do użytku nowej. Karol Notz, który wędrował przez te ziemie w 1904 roku oglądał ją i opisywał, wspominając, że ma być rozebrana. Miała datę nad drzwiami 1716. Starsza cerkiew miała stać w innym miejscu, gdzie obecnie stoją ruiny kapliczki św. Mikołaja, przy źródłach Brusienki. Dla ówczesnych, miejsce po starej cerkwi, musiało mieć duże znaczenie, dlatego też zaznaczyli je, krzyżem z inskrypcją. Możemy przypuszczać, że figura ta stoi w miejscu, gdzie był ołtarz.
TUTAJ album ze zdjęciami
